Cày ải kỹ để cải tạo đất, sản xuất lúa Hè Thu thêm thuận lợi​

Cải tạo và lo tốt khâu làm đất

Theo khuyến cáo của ngành nông nghiệp, ở những nơi mới thu hoạch lúa Đông Xuân thì nên tiến hành thu gom rơm rạ và cày xới đất ruộng. Mục đích để làm tơi xốp lớp đất mặt, là tầng canh tác có chiều dày từ vài 5-50cm và hạn chế hoặc phá vở tầng đế cày. Đây là tầng đất cứng khó thoát nước, chứa ít chất hữu cơ, nghèo dinh dưỡng, có nhiều độc chất, nhiều sét, nén dẽ chặt hơn tầng canh tác và tầng đất dưới nó. Trong đó biện pháp cày khô, xới xáo kỹ đến tầng đế cày là quan trọng nhất; tránh cày, trục đất khi đất còn ướt.

Thực hiện cày xới còn làm tăng thêm độ sâu của tầng canh tác, giúp cho bộ rễ cây lúa hấp thụ tốt dưỡng chất và nước sẵn có trong đất. Cày xong, những nơi có điều kiện thì phơi đất ít nhất 1 tháng để đất được tơi ra, đồng thời diệt được mầm bệnh còn lưu tồn trong đất. Việc cày ải trong mùa khô còn rất có lợi, giúp "cắt" được hiện tượng "xì phèn" từ tầng sinh phèn ở dưới đất lên.

Cải tạo đất đã bị nhiễm mặn, nhiễm phèn. Đối với những nơi, nông dân không nắm rõ thông tin về xâm nhập mặn, lỡ dẫn nước mặn vào đồng chưa gieo sạ lúa Hè Thu thì nên tiến hành rửa mặn ngay, tốt nhất là bằng nước ngọt lấy từ kinh, mương vì nước mưa trong thời kỳ này rất ít, không đủ để rửa mặn.

Để rửa nhanh và triệt để mặn cần tạo hướng lấy nước (cống lấy nước) khác với hướng tiêu, thoát nước, tốt nhất là tạo hướng lấy nước đối diện với hướng thoát nước. Kinh, mương thoát nước rửa mặn cần đào sâu để rút mặn xuống sâu và thoát nước ngầm chứa muối ra khỏi ruộng. Tranh thủ thủy triều lên, kiểm tra độ mặn cho phép (tốt nhất là dưới 10/00) dẫn nước ngọt vào để rửa ruộng liên tục nhiều lần.

Kết hợp bón vôi trong thời gian làm đất khoảng 500-1.000 kg/ha để vừa giúp rửa mặn vừa giúp hạ phèn cho đất. Việc này còn giúp cho cây lúa sau khi sạ xuống có khả năng tăng tích lũy nồng độ proline cao để điều chỉnh thẩm thấu, gia tăng khả năng hút nước của cây, hạn chế việc hấp thu và vận chuyển các nguyên tố Nat-ri, Clo từ rễ vào thân cây, do đó gia tăng khả năng chống chịu mặn.

Chuẩn bị tốt nguồn nước tưới

Theo Sở Nông nghiệp - PTNT, các địa phương và nông dân cần thường xuyên theo dõi, cập nhật nguồn nước, chất lượng nước phục vụ sản xuất; tăng cường nạo vét, dự trữ nước trong các kinh mương; củng cố hệ thống đê bao, bờ bao quanh vườn, ruộng để ngăn ngừa nước mặn xâm nhập.

Đối với cây lúa cần điều tiết nước khoa học, hợp lý, tiết kiệm ngay từ đầu vụ, đảm bảo đủ nước theo nhu cầu từng giai đoạn phát triển của cây lúa, nhất là giai đoạn làm đòng và trổ bông. Quản lý nước trong ruộng lúa bằng cách tăng cường áp dụng các biện pháp kỹ thuật canh tác như: “Tưới ngập - khô xen kẻ”, “Ba giảm - ba tăng”, “Một phải - năm giảm”, hệ thống canh tác lúa cải tiến (SRI) tiết kiệm nước.

Để lấy nước an toàn không bị nhiễm mặn, đối với cây lúa vụ Hè Thu, trường hợp cần lấy nước tưới cho ruộng lúa ở thời điểm khi nước sông độ mặn trên 1‰ cần tham khảo ý kiến của cơ quan chuyên môn địa phương. Do cây lúa chịu mặn yếu (khả năng chịu mặn từ 1,4-2‰) nên những vùng bị nhiễm mặn trên 30/00 tuyệt đối không xuống giống. Ở giai đoạn đồng trổ, lúa rất nhạy cảm với mặn, độ mặn khoảng 1,5‰ có thể làm lép hạt lúa, tốt nhất không nên đưa nước mặn hơn 1‰ vào ruộng, nếu cần chỉ bổ sung nước đủ ẩm cho lúa.

Đối với lúa, ở giai đoạn đồng trổ, lúa rất nhạy cảm với mặn, độ mặn khoảng 1,5‰ có thể làm lép hạt lúa, tốt nhất không nên đưa nước mặn hơn 1‰ vào ruộng, nếu cần chỉ bổ sung nước đủ ẩm cho lúa. Sau khi sạ 5-7 ngày tiến hành đưa nước vào ruộng, giữ mực nước ngập sâu 2/3 cây lúa, ngâm 2-3 đêm thì tháo cạn nước, sau đó dẫn nước ngọt vào ruộng trở lại và bón phân đợt 1. Nên thay đổi nước ruộng ít nhất 2-3 lần trong thời gian 30 ngày sau khi sạ.

Trường hợp ruộng bị khô nước, nước trong ruộng có độ mặn 4-6‰ mà nước ở ngoài sông, ngoài kinh chỉ có 1-2‰ thì vẫn có thể bơm nước vào ruộng cho ngập sâu 2/3 cây lúa. Giữ nước trong ruộng 2-3 đêm thì tháo bỏ nước ra để giảm độ mặn trong ruộng.

Khi lúa bị nhiễm mặn

Khi phát hiện cây lúa có biểu hiện bị ngộ độc mặn (cháy chóp lá, khô đọt non, chết cây) phải khẩn trương bón vôi CaO, CaSO4 với lượng thích hợp để giải độc. Sau bón vôi khoảng 2-3 đêm thì rút cạn nước ruộng nhằm đưa lượng mặn trong ruộng ra ngoài và thay nước mới. Nếu ruộng bị khô cần phải bơm nước vào ngập ruộng rồi mới rải vôi. 

Nếu không sử dụng vôi thì có thể tháo cạn nước ruộng, sau đó bơm nước trở lại ruộng đồng thời bón Super Humic kết hợp với bón urea hoặc DAP. Khoảng 3 ngày sau kiểm tra thấy lúa ra lá và rễ mới thì chứng tỏ lúa đã phục hồi. Tăng cường khả năng chịu mặn cho lúa bằng biện pháp kỹ thuật như: bón phân qua lá, phân hữu cơ, phân lân, kali (lưu ý không nên sử dụng phân KCl), silic cho cây trồng, sử dụng Urea chậm tan để chống thất thoát đạm, nên bón bổ sung phân Sulphate Kali (K2SO4) trong giai đoạn đầu.

Bên cạnh bị ảnh hưởng của khô hạn, xâm nhập mặn ở đầu vụ, vụ lúa Hè Thu còn bị mưa giông ở thời kỳ cuối vụ, vì vậy cần quan tâm đến việc chống chịu đổ ngã do gió mạnh, mưa lớn vào đầu mùa mưa gây ra đối lúa trong thời kỳ đòng trổ hoặc chín chuẩn bị thu hoạch.

Hà Thành Thặng

            Nguồn tài liệu sử dụng viết bài: Công văn số 156 /SNN&PTNT-BVTV ngày 17/02/2023 của SNN-PTNT tỉnh Vĩnh Long về việc chăm sóc và bảo vệ cây trồng vụ Hè Thu 2023 và các tài liệu chuyên môn khác.